Bích Ngân

… “Trái đất này là của chúng mình”

 

Em còn nhớ lời ca đó không?

Chúng ta là con người, con người bé nhỏ giữa vũ trụ bao la. Chúng ta cam chịu một hệ lụy thiên nhiên, phục tùng mọi đưa đẩy của thời cuộc, của không gian. Với em, anh nhìn ra còn biết bao nhiêu ưu ái. Quê hương xa cách nghìn trùng, nhưng dù sao thỉnh thoảng em còn họp mặt đại gia đình…

 

Còn anh, anh chỉ là kẻ cùng đinh, lạ mặt ngay trên quê hương cha mẹ anh em mình. Anh đi như kẻ mộng du trên đường phố Sài Gòn. Đà Nẵng anh không nhìn ra lối về. Còn Hội An, sao mà lạc lõng, sao mà xa lạ. Có một đêm bên bờ sông Hoài, đứng giữa những người cao to, anh thầm nghĩ: quê hương nào đây. Nó thênh thang chứ không loanh quanh chật hẹp những con phố ngày xưa. Con đường Hoàng Diệu rợp bóng cây cùng sân tennis cũng bốc hơi, không còn. Tìm đâu ra những gánh “lục tàu xá” vuông vuông gỗ cũ; gánh “mì Quảng” để ngồi xuống lề đường, cả bọn ăn vui vẻ, ngon lành, đúng là mì Quảng; “lường phảnh” buổi trưa; bánh mì chả buổi sáng; gánh cơm gà ông Quên buổi tối.

 

Hội An đã biến thể, lạ lẫm làm sao. Hội An được giữ lại những mái ngói âm dương đen, những tường rêu phong mốc thếch. Một khối áp a gượng ép, chắp vá. Hội An của thời thượng, chứ không còn phố cổ. Mấy ngôi chùa được tu bổ khang trang để chào mời du khách.

 

Anh bỗng nhớ một chiều xưa… Sài Gòn có mưa. Em, Ngọc và Jacqueline chạy tạc vào hàng hiên Kim Sơn. Nhìn quanh quất tìm anh vì nghĩ buổi chiều anh vẫn thường ngồi đây. Có cái ống vố đen, sần sùi tẩu thẳng, gói thuốc Seventy- nine trên một chiếc bàn. Anh từ bên trong bước ra, ngạc nhiên khi trông thấy em. Bảo vào trong thì không chịu, bảo sang Brodard, vì “ở đây em sợ”. Còn nhớ em nói: Thiên hạ nhìn quá. Em và Ngọc con nít, thiên hạ nhìn Jacqueline đấy… Mà Jacqueline cũng con nít, bao giờ chính thức bước vào giảng đường đại học, mới tạm gọi là lớn, là bạn tri thức… Mỗi anh là lớn, là già cả nghìn tuổi hơn những cụ già.

 

Mà thôi, bây giờ cả năm anh không đi bộ trên lề đường Lê Lợi, Tự Do. Rất xa lạ cả những mùa Noel. Dù anh đang ở Cư xa Đô Thành hay quận Bình Thạnh.

Anh – ông nhà quê xuống tỉnh.

Có gì đâu

16 - 07 / 2009

Không biết Lão Tử, Khổng Tử, Trang Tử, Mạnh Tử, ai nói: sinh - lão - bệnh - tử.

Còn Nikos Kazantzakis thì: Con người bắt đầu từ một hố thẳm - đó là tử cung, trên đường đi đến một hố thẳm khác - đó là đáy huyệt. Bổn phận của ngươi là lên đường đi đến hố thẳm một cách im lặng, rộng lượng và không hy vọng.

Ta lạc quan, vui vẻ, bình thản với sự sống và cái chết. Ta biết những biến chuyển trong người, tin sức khỏe mình, dù thỉnh thoảng có mệt, huyết áp không ổn. Bởi tuổi già làm sao tránh những bất thường mưa nắng thời tiết. Ta không mấy ưa bác sĩ và bệnh viện. Đã hai lần khám tổng quát ở cơ quan con gái, lần vừa rồi kết quả có chút sương mù: hở van tim hai lá ¾, hở động mạch vành 2/4, xơ động mạch vành, thiếu máu cục bộ. Cả nhà lo lắng, ta thỉnh thoảng nói: Có gì đâu.

Ngày hôm sau, con gái chở đến ngài viện phó viện tim…Buổi chiều trời lất phất mưa mà sau đông thế. Ít nhất 40 bệnh nhân đứng ngồi chờ đến lượt mình… Dù được giới thiệu, hai bố con chờ, không vượt đèn đỏ. 40 phút sau vào phòng, được nằm dài trên giường nhỏ, có quạt trên đầu. 15 phút vẫn chưa thấy ai, ta có cảm tưởng bị bỏ quên, định ngủ một giấc, thì vị bác sĩ bước vào, đeo ống nghe, kéo áo, ấn hai cái vào ngực, bảo ngồi dậy, vén áo, ấn một cái vào lưng. Ra ngoài chờ lấy toa…

Bác sĩ hỏi đúng hai câu: Ở quận nào? Có hút thuốc không?

Ra phòng sau, ngồi chờ thật lâu, chả ai hỏi gì, đành bước đến hỏi cô y tá, được trả lời: Chờ lấy thuốc. Mình bảo không mang tiền mua thuốc, cô y tá lên lầu, chốc sau mang toa xuống đưa và bảo: 170 ngàn tiền khám.  Bây giờ ta mới biết các bệnh nhân trung niên chờ đã nói đùa: khám sao thì 170 ngàn, thường thì 120 ngàn.

Con trai từ cao nguyên liên tục gọi về… Dâu rồi đứa cháu nội 6 tuổi… Ta cười bảo – Có gì đâu. Mà thật, có gì đâu, khỏe re mà. Các con vẫn điệp khúc – ba phải uống thuốc đấy, đừng xem thường.

Đêm – con gái mang thuốc về. Ừ, ta đồng ý với ngài bác sĩ, chỉ có hai thứ thuốc, trưa một viên, chiều một viên, trừ thuốc huyết áp. Ít ngày sau đi chụp và tái khám. Chờ xem.

Không có gì đâu, thời gian vẫn trôi, dĩ vãng đã xa – hiện tại đang có và tương lai ai mà biết. Cứ thoải mái sống và vui vẻ, thông cảm và yêu thương.

Con trai từ xa gọi về, ba phải theo bằng ngài "Đại Võ", bởi còn bao nhiêu chuyện... Ba cười (có tham lam không), và bỗng nhớ lần gặp lãng tử Hà-pa-rê ở Hội An. Hà-pa-rê nhìn mặt và phán một câu: Mi sống 92 tuổi. Lại cười. Làm sao tin. Nhưng trong lòng cũng nghe thú vị. Bởi thời chiến tranh không sợ chết, bây giờ thì khác. Một thời quan niệm - sống không tham, chết không hèn. Còn bây giờ thì hèn quá rồi...

Có một thời như thế

Tặng Văn Tiến (Nha Trang)

Một thuở nào xưa lũ chúng ta

Đã từng xuống biển lại lên rừng

Đã từng ngồi đếm từng cơn đói

Mà hết ngày qua đến rưng rưng

 

Một thuở nào xưa lũ chúng ta

Làm than đốn củi sống qua ngày

Than củi nhà quê không bán được

Thuở bán mồ hôi cũng chua cay

 

Một thuở nào xưa lũ chúng ta

Còng lưng gánh đất gánh lo âu

Mồ hôi mặn đắng nghìn ray rứt

Dằn vặt dài theo những hận sầu

 

Một thuở nào xưa lũ chúng ta

Chống cuốc nhìn trời vắt mồ hôi

Bình Ty sao mà xa lạ quá

Chả nhẽ một thời gục đây thôi

 

Ha ha một thuở vàng rêu cỏ

Xa cả quê nhà rũ âu lo

Mà sao người vẫn hoài dong duỗi

Vật lộn từng ngày với ấm no

 

Tháng 5 - 2009

Anh Tân

Anh Tân

Sài Gòn mấy hôm nay có mưa trái mùa và không gian màu xám. Hà Nội hẵn lạnh và còn vươn vất sắc mùa Xuân.

Anh đi sau Tết Nguyên Tiêu. Em buồn thì làm sao chia buồn với chị Hạnh và Dũng. Em buồn như chị Hạnh và Dũng buồn. Em phải chia buồn với chị Bốn, nhưng em không vì không có số điện thoại.

Anh đi trong thao thức Trường Sa, trong xót xa bô-xít, trong vọng tháng 2/1979. Anh đi như khước từ, như ngoảnh mặt với thế hệ cháu con.

Có một thời ở Quảng Huế, thỉnh thoảng anh về nhà, thời em bắt đầu đi học abc với thầy Xuân, thời của “Mờ trong bóng chiều một đoàn quân thấp thoáng, núi cây rừng…” Em cũng không rõ thời gian về nhà bao lâu, nhưng em nhớ mỗi lần từ trên lầu bước xuống, gặp là anh vuốt mũi em. Trong mỗi bữa cơm, anh bắt em ăn rau, sau bữa cơm không biết anh có đánh em không… Nhưng rồi biền biệt, anh em đã đánh nhau ròng rã 30 năm, mà anh cả đã viết: “30 năm đó bây giờ là đây.”

Sau 30 năm chỉ gặp anh vài lần ở 57 Cư xá Đô Thành. Câu đầu tiên anh nói: “Chú Năm cao thế này, sao mày lùn thế.” Anh em nói nhiều, mà em chỉ nhớ một câu: “Em cà chớn lắm hả?” Em không hiểu sao anh hỏi vậy. Vấn đề gì? Những thông tin về em ra sao? Lang thang, đi lính, trốn lính, rồi đi lính… Chuyện 5,6 chị TR hay chuyện những cô gái đến 57 làm cậu phiền, chị T bực. Không. Em không có gì cà chớn, sống lịch sự, đàng hoàng, không bao giờ vượt biên giới, cái biên giới của niềm lưỡng lự vô biên trong tâm hồn các cô gái… Và cả sau đó là lính: từng trải hơn, hiểu biết hơn, bạo dạn hơn và chững chạc hơn.

Lần cuối gặp anh trong bữa tiệc nhỏ, cũng 57, lần đó có Đình Triều, Hương, chồng T. Hà và ai đó tóc tóc bạc, độc đáo đấy… Rồi thôi, Hà Nội – Sài Gòn… điện thọai.

Vĩnh biệt anh.

Mùa Xuân

Ồ! Một mùa xuân nữa lại về. Nó về trong cái buổi cuối đường nắng xế.

Một mùa xuân nữa lại về. Nó về trong long lanh đầy đủ thảnh thơi.

Cũng một mùa xuân như năm nay, năm xưa… khi tàn đông se lạnh, gió xuân lay vội lá rôi vàng, trong ta biết bao nhiêu là âu lo, trăn trở, biết bao nhiêu là thao thức suy tư.

Cũng một mùa xuân như năm nay, năm xưa…mái lá mong manh xiêu vẹo, tâm hồn xao xác, đôi tay chai sần với canh cánh bên lòng, cơm áo tình thương.

Cũng một mùa xuân như năm nay, năm xưa … cay đắng cuộc đời, tha nhân đầy đọa mà ước mơ chỉ là những bữa cơm thanh đạm, giấc ngủ yên bình, bé con được cắp sách đến trường.

Cũng một mùa xuân như năm nay, năm xưa… đã vời vợi, xa cách mịt mù…Hãy xem như cát bụi, phù du, mất hút từ một khúc quành, tăm tối.

Cũng một mùa xuân như năm nay, năm xưa …vời vợi, lang thang khắp chốn.

Và… mùa xuân này, lãng quên tất cả. Bước vào trong ấm cúng gia đình.

Và…mùa xuân năm nay đã trở lại Sài Gòn 5 năm, mà ngày đầu chị Hạnh nói: “Châu về hiệp phố”.

Và mùa xuân năm nay tàn tạ 73 mới có được 5 mùa những mai đào phơi sắc, mới nhìn lại Nguyễn Huệ hoa xuân, hoành tráng hơn, nghệ thuật và phong cách hơn.

Có những mùa xuân ta đã đi từ đêm tới ngày, trong niềm tự tin nơi lòng thương mới con người.

Và mùa xuân năm nay, cuối đường tự tại. Ta mỉm cười và thầm nói: sung sướng thay hôm nay ta là ta, chứ không phải hồn Trương Ba da hàng thịt.

Trở lại Sài Gòn

Trở lại Sài Gòn

Năm 2002

28 năm sau trở lại Sài Gòn. Xa lạ, lạc loài.

Ngoảnh nhìn lại cả một thời phong ba, bão táp, khủng hoảnh tận cùng.

Không nhớ, lần đầu gặp Viễn dịp tất niên nhà Triều, hay đám giỗ nhà Tú. Chiếc bàn bên trong, Viễn đưa cao ly bia và nói: “Đại bàng, đại bàng vào đây.” Ta bưng ly bia đến và nói: “Cậu không là đại bàng, đại bàng bay mỗi ngày một nghìn dặm, cậu chỉ là chim tước, mỗi ngày bay mười thước. Cũng không còn là chim tước. Bây giờ cậu chỉ là chim cánh cụt, rung đôi cánh nhỏ giữa băng hà.

Cậu trở lại Sài Gòn là đúng, thế giới của cậu mà. Những quán cà phê bây giờ rất văn nghệ, rất tuyệt vời, nhạc vẫn thế, nhưng không gian mỗi nơi một vẻ, mười phân vẹn mười. Không phải không gian gò bó, chật hẹp như Kim Sơn, Hà Nội, Mai Hương, Grival, Brodard đường Lê Lợi.

Xưa không có được cái không gian của sự chuyển động như Go Go trên đường Trần Huy Liệu, quán có nhiều góc cạnh khác nhau, tầng hầm dành cho tuổi trẻ, khuông sân nhỏ bên ngoài cho người thích cái bao la của mây trời. Sẽ tìm gặp ở đây: hội họa, âm nhạc, điện ảnh và thơ.

Nirvana, 37 Nguyễn Đình Chiểu như nơi chốn tìm về của sự bình yên.

Quán Era trên đường Trần Quốc Thảo, có thể gọi quán sách, một không gian trọn vẹn của âm nhạc, không khí cho những câu chuyện không lời, bồng bềnh, mờ ảo…

Một mảnh vườn sinh thái giữa phố ồn ào, quán cà phê Tĩnh Lặng 61A Phan Đình Phùng, hoa lá, cây cảnh, ao nước, cây cầu, nhìn nơi rong chơi của đàn cá, đúng là tĩnh lặng của miền quê. Đến đây để thấy, đời xanh hơn, giản dị hơn, nhẹ nhàng và chân chất. Trong veo như tiếng chuông gió đâu đó trên cành cây.

AQ bên cổng Cư xá Đô Thành đường Điện Biên Phủ không máng dáng dấp của quán cà phê của một quán nhạc, như một nhà hàng normal (trung bình), những tiếp viên jupe đen đồng phục cúi đầu mời mọc. Nơi đây trả 20 ngàn một ly cà phê, hơi tiếc.

Trải dài thoáng mát như Khúc ban chiều, nơi mà Ch lắc đầu với ly trà 35.000.

Mà con, có bản lĩnh nhưng kém đô la. Ngày trước mặt còn nhiều, hôm nay ngày, ngày mai ngày, ngày còn mãi mãi. Hẹn cậu và Sài Gòn bao giờ cũng tuyệt.

Tất cả đã chìm xa, cậu bây giờ:

70 chạm xuống mảnh hồn

Đưa tay nắm bắt chỉ còn vu vơ

Đường xưa lối cũ mịt mờ

Còn đây năm tháng với thơ và người.

…

Cho ta cả một hoàng hôn nồng ấm

Để ta quên hoa râm trên đầu tóc

Để ta quên thời gian đầy bụi bặm

Tháng năm trôi trên biển lửa bồng bềnh.

Ngày nhà giáo

Năm nay khác với bao nhiêu năm qua – nhà giáo năm nay được đề cao, được nhắc đến, được nói nhiều trên báo chí, trên truyền hình.

Nhà giáo Trần Tuấn Anh như một cuộc cách mạng giáo dục. Ta thấy vui và nhớ ra gia đình cũng nhiều nhà giáo đấy chứ: Dung, Trang, Ánh, Nga; thế hệ tiếp là Hải Đường, Hải Vân.

Phải chăng là một thiếu sót khi nói đến ngành giáo dục, mà quên những bậc đàn anh trong gia tộc, đó là: L.Q. Chiểu, V.C. Hạnh, Ph.T. Chiến đã về hưu...

Chúc mừng – và một bông hồng cho mỗi nhà giáo trong gia đình.